۱۷ مرداد ۱۳۸۹
شماره:24
گویندگی هنر است

مهران دوستی : تعریف ما از گوینده، به طور عام، گاهی با تعریف‌هایمان از دوبلور و مجری خلط می‌شود. هر سه این حرفه‌ها، نیاز به هنرمندانی دارد با تمرکز روانی بالا و البته صدای خوب. یک دوبلور باید برای جان بخشیدن دوباره به شخصیت‌های سینمایی، کلام آنان را جوری فارسی ادا کند که نه تماشاگر حس باورپذیری‌اش را از دست دهد و نه تونالیته و جنس صدای آن دوبلور فرق زیادی با شخصیتی که در فیلم بازی می‌کند، داشته باشد. پس دوبلور در کار بازآفرینی است. متنی ترجمه شده را در زمانی مشخص باید به جای بازیگر بگوید.

مجری اساسا ماجرای دیگری دارد. مجری بخش خبر سراسری یا مجری فلان برنامه سرگرمی یا مسابقه، هر دو امکان بداهه‌گویی بیشتری دارند در قیاس با یک دوبلور. دشواری کار مجری در این است که باید میان اتفاقات و حوادث پیش‌بینی ‌نشده، هم تمرکز داشته باشد و هم سرگرمی‌‌‌آفرینی کند. مثلا یک مجری تلویزیونی باید مراقب چهره و نحوه ظاهر شدنش جلوی دوربین هم باشد. یک بار در سال‌های دهه ۶۰، زمانی که خانم شاقول (اخبارگوی برجسته و مسلط گذشته‌ای نه‌چندان دور) مشغول اجرای خبر بود، ظاهرا سروکله گربه‌ای در استودیو پیدا می‌شود و او تمام تلاشش را می‌کند تا این حادثه روال کار را بر هم نزند. یک بار دیگر نیز حین اجرای حیاتی (سرپرست کنونی گویندگان خبر تلویزیون) پروژکتور استودیو با صدای وحشتناکی ترکید، اما او با تسلط کامل کارش را ادامه داد. اما کار مجری نیز در قیاس با کار گوینده، کمی محدودتر است. مجری برای طرح متن نوشته‌شده‌ای که در پیش دارد، درصدی آزادی عمل در تغییر یا بسط و گسترشش دارد، اما گوینده این طور نیست. درواقع بهتر است بگوییم گوینده کسی است که بیشتر زمان کارش باید بداهه‌گویی کند. بداهه‌گویی در برنامه‌ای زنده که از رادیو پخش می‌شود، کاری است بسیار دشوار که مانند راه رفتن روی لبه تیغ می‌ماند. گوینده در حالی که باید از زمانی که در اختیار دارد نهایت استفاده را ببرد و برای مردم ایجاد سرگرمی کند، باید مراقب محدودیت‌های کلامی و نیز مسلط بر آنچه می‌گوید باشد. گاه در بداهه‌پردازی، گوینده به آنچه می‌گوید، قبلا فکر نکرده، پس اینجا آنچه به کمک او می‌آید دانش وی است؛ دانشی که محصول مطالعه و تجربه است. بسیاری از چهره‌های برجسته در رادیو و تلویزیون ایران، این سه حرفه را در موازات یکدیگر تجربه کرده‌اند، اما حقیقت این است که هر کدام از این سه شاخه، دارای قواعد و اصول مختص خود هستند. شاید بشود مهم‌ترین ویژگی کار یک دوبلور را رعایت حس فیلم و زمان‌بندی مناسب در ادای دیالوگ‌ها دانست که با باز و بسته شدن دهان بازیگر، او دیالوگ فارسی را به گونه‌ای بگوید که باور کنیم این حرف‌ها دارد از دهان آن بازیگر خارج می‌شود (اصطلاحا به این تکنیک، سینک زدن می‌گویند.) خصیصه اصلی کار یک مجری، رعایت ریتم است در حالی که یک گوینده باید چندین و چند مشخصه را در کارش داشته باشد. هر مجری یا دوبلوری، به نوعی گویندگی می‌کند، اما یک گوینده حرفه‌ای کسی است که با صدایش، مردم را به آرامش دعوت می‌کند و در یک پروسه روان‌شناسانه پیچیده، به آنان امنیت می‌دهد تا بنشینند و با حوصله به حرف‌هایی گوش دهند که هم جنبه سرگرمی دارد و هم جنبه آموزشی.

مهران دوستی با حفظ حرفه گویندگی، تعریف دیگری به آن داده است. دوستی جاه‌طلبی بسیاری از همکارانش را ندارد که برای شهرت بیشتر یا کسب درآمدی افزون‌تر از تسلط و مهارتش در جاهایی بهره ببرد که هیچ ربطی به حرفه اصلی‌اش نداشته باشد. مثلا در حالی که برنامه «نشانی» طی این سال‌ها به مهم‌ترین و جذاب‌ترین برنامه فرهنگی رادیو تبدیل شده و طبعا اعتبار و شهرت فراوانی برای گوینده‌اش به ارمغان آورده، اما دوستی از این شهرت استفاده نمی‌کند تا با گفتن تیزرهای تبلیغاتی ریز و درشت (از تبلیغ صابون و خمیردندان و چیپس گرفته تا تبلیغ بانک‌ها و موسسات حقوقی) اعتبارش را زیر سوال ببرد. او یک گوینده حرفه‌ای است و در یک برنامه کاملا فرهنگی جاافتاده، پس اگر گاهی تیزرهای تبلیغاتی را با صدای او می‌شنویم، ناگفته پیداست که از طرف او انتخاب شده. یک بار افشار از مجریان باسابقه اخبار شبکه یک، در گفتگویی اعلام کرده بود که معتقد به همه آن چیزهایی است که طی این سال‌ها گفته. یعنی صرفا مثل یک ربات خوش‌سخن و خوش‌صدا و مسلط، آن چه نوشته‌اند را نمی‌خواند بلکه به حرف‌هایی که در قالب خبر می‌زند اعتقاد دارد. این حرفه‌ای‌گری و اعتقاد به اصول کاری، در شخصیت دوستی نیز هست. گزیده‌کاری‌اش در تلویزیون طی این سال‌ها از او چهره‌ای معتبر ساخته. خیلی‌ها باور نمی‌کنند که مهران دوستی با آن صدای جوانش، ۵۳ سال دارد و از سال ۱۳۶۱ در ایران بی‌وقفه در حال گویندگی است. او که متولد کجور مازندران است پس از اخذ دیپلم، برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت. در آنجا در رشته مهندسی مکانیک و تصفیه آب تحصیل کرد و پس از بازگشت، به ناخواسته سراغ حرفه‌ای رفت که عاشقانه دوستش داشت. ابتدا در رادیو گیلان مشغول به کار شد و مدیر تولید و پخش بود. در این مدت هرگز به حرفه گویندگی حتی فکر نمی‌کرد. یک بار گوینده‌ای که قرار بود سر ساعت حاضر شود تاخیر کرد و دوستی مجبور شد خودش آن برنامه را اجرا کند. به این ترتیب، این اتفاق ناخواسته باعث شد تا دوستی قدم به جریان حرفه‌ای در عرصه گویندگی بگذارد و تا سال‌ها این کار را ادامه بدهد و پس از نزدیک به ۳ دهه، به شخصیتی موثر تبدیل شود.

صدای دوستی برای مخاطبان صدایی آشناست، اما ممکن است او را به‌نام نشناسند یا به ‌چهره او را به‌جا نیاورند. او همان کسی است که رادیودوستان هر روز صدایش را در ساعات ۱۵ تا ۱۷ از رادیوجوان در برنامه «نشانی» می‌شنوند. کسانی که تلویزیون می‌بینند حتما صدای او را در برنامه‌های تخصصی سینما شنیده‌اند که در فاصله گفتگوی منتقدان، روی تصاویر فیلم‌ها حرف می‌زند و درباره جزییات فیلم و فیلمساز می‌گوید. اگر به سینما علاقه ندارید، حتما شعار جدید شبکه یک را شنیده‌اید که با صدای ۲ گوینده به گوش می‌رسد: «شبکه یک، شبکه هر ایرانی.» یک بار شبکه یک را دوستی می‌گوید و گوینده‌ای دیگر شبکه هر ایرانی را می‌گوید و برعکس. اما آن که دوستی را در گفتن این دو خط همراهی می‌کند کسی نیست جز بهروز رضوی. کسی که دوستی او را در کنار امیر نوری (گوینده قدیمی و تاثیرگذار رادیو که مدت‌ها برنامه «در انتهای شب» را اجرا می‌کرد) جزو بزرگ‌ترین استادان گویندگی ایران معرفی می‌کند.

مهران دوستی ۲ سال پس از کار در رادیوگیلان به تهران آمد و مشغول به کار شد. مدتی بعد به تلویزیون آمد و تا سال‌ها نریشن برنامه بسیار معروف و قدیمی «گزارش هفتگی» را می‌گفت (در کنار دیگر گوینده برجسته خانم سهیلا درودی.) برنامه «جهان سیاست» یکی از معدود تجربیات دوستی در اجرای تلویزیونی است. او اینک بخشی از زمان را به تدریس گویندگی مشغول است تا تجربیات ۳۰ ساله‌اش را در اختیار نسل جدید و علاقه‌مند قرار دهد.

 نظرات بینندگان:

morteza گفته:

سلام استاد خوشحال میشم نظرات ارزشمندتون رو در باره ی وبلاگم بدونم.
خطاب به مدیر وبلاگ : اجازه هست وبلاگ شما رو لینک کنم؟
اگر مایل بودید بنده هم خوشحال میشم لینکم کنید.
عیدتون مبارک.
ممنون خدا حافظ.


zahra گفته:

سلام ،خدمت گوینده محبوب و عزیز و دوست داشتنی نسل جوان و برنامه پر مخاطب کافه رادیو ، خواستم خدمتتان عرض کنم که اجرای شما عالی است چرا که انسان در هر شرایطی با شنیدنش احساس آرامش میکند زیرا که راحت میتوان صداقت ،راستی، عشق، ایمان به کار در اجرای درست و خیلی چیزهای دیگر که زبان من از گفتنش قاصر است و قادر به بیان آن نیست ولی خیلی خوشحالم چرا که در خود و [جوانهای دیگر] خلاء مسایل فرهنگی ، اجتماعی ، هنری ، ادبی و…. احساس میکردم و لی مدتهاست با شنیدن این برنامه و بودن پایه ثابت شبکه جوان روحیه شاد ، پرانرژی و از همه مهم تر تجربیات زیادی کسب کنم ؛ و در آخر بگویم خیلی دوست دارم عضو کلوب کافه رادیو شوم ولی شرایط آنرا نمیدونم ، آقای دوستی این پرحرفی مرا ببخشید فقط و فقط دردلی بود با شما که سنگ صبوری ایرانیان پارسی زبان و اللخصوص جوان ایرانی هستید و امیدوارم بمانید. خداحافظ


میکائیل بابایی گفته:

ممنون ازاین متنی که در این صفحه قرار دادین.اگر ممکنه به کسانی که میخوان مجری بشن و امکان شرکت در کلاس را ندارن کمک کنید و مطالبی در این مورد بذارید مچکرم یاعلی


hossein ghalandar گفته:

modatist k baraye kar va tahsil b malezi amade am ama delam baraye sedaye mehrane dusti kheili tang shode az zamene 1000 panjere barname hasho taghib mikonam va kheili dusehs daram


فرشاد بنابی گفته:

سلام. من راضی هستم تمام زندگیم بی خیال شم ولی یک روزی دوبلر یا گوینده رادیو بشم. همه هم بهم میگن ولی هیچکس راهنماای و پشتیبانیم نمیکنه.. من عاشق دوبلری و دوبلرها هستم. تورو خدا یه راهی به من نشون بدین….


سعید از پایتخت انرژی ایران گفته:

“سلام و درود عرض ادب من به استاد خوش سخن،امروزی و جوان” من اینو از خودتون یاد گرفتم.لطفا از اصول گویندگی و اجرا کمی برایمان بگذارید البته در صورت صلاحدید. یکی از الگوهای من در گویندگی و اجرا شما هستید.کافه رادیو برای ما علاقه مندان به اجرا و گویندگی البته با اجرا بی بدیل شما یک کلاس به شمار می رود.این نظر من و دوستان من نیز هست قطعا شنوندگان و خوانندگان خاموش شما هم با من موافقند.


saman گفته:

salam.hosein ghalandar bache man saman am rafti belakhare?harjori hast behem email bede doste ghadimi
s_k_z2″yahoo.com
kheili doset daram malome hanoz salighehamon shabihe manam asheghe mehranam


مهشید گفته:

برای کلاس ها ی گویندگیتون زیردیپلمم میپذ یرید


admin گفته:

سلام مهشید خانوم …بله…برای کلاس های گویندگی و فن بیان شرایط مدرک تحصیلی وجود ندارد .


علی گفته:

سلام استاد بنده حقیر علاقه وافری به گویندگی و دوبلوری دارم من مشهد زندگی می کنم
در صورت امکان مرا راهنمایی کنید و جوابمو به ایمیلم ارسال کنید.


علی گفته:

ببخشید حواسام نبود ادرس وبم رو اشتباه دادم


علی رنجبر گفته:

با سلام خدمت شما استاد گرامی بند ه هیچ وقت اجرای زیبای شما با خانم سهیلا درودی دربرنامه جهان سیاست را فراموش نمیکنم حتی برنامه سینما دریک نگاه که ان سالها پخش می شد


ساجدی فر گفته:

با تشکر فراوان وآرزوی سر بلندی برای شما عزیزان


ســـروش گفته:

سلام بر استاد مهران دوستی
نمی دونم این پیام رو می خونید یا نه اما دوست دارم بدون هیچ تعارفی حرفی که باید، بگم.
“گویندگی هنر است”
و هنر هم از عشق میاد، از درون هر آدم.
اما واسه ما بچه شهرستانی ها این هنر فقط تو خواب رنگ واقعیتو می گیره.
از صداتون لذت می برم و امیدوارم همچنان با گوش ما دوست باشه.
دوستون دارم
بدرود


طاهری احمد گفته:

سلام
خیلی ازت خوشم می یاد جناب استاد دوستی
واقعا معرکی…
یاد فرشید منافی هم بخیر اخه اونم خیلی دوست داشتم و دارم


علی تجدد گفته:

سلام
من خیلی به مجری گری علاقه دارم و باور وایمان قلبی دارم که همه ی انسانها با تلاش می تونن به خواسته هاشون برسن لطفا متن مجری گری
و گویندگی هم توی این صفحه بگذارید با ارزوی همکاری با شما بزرگوارن


سیده معصومه موسوی گفته:

سلام اقای دوستی ،خدا قوت.من خیلی به کار دوبله و گویندگی علاقه دارم و اطرافیانم همیشه به من می گن که تو این کار استعداد داری ولی نمی دونم چکار کنم خواهشمندم بنده رو راهنمایی کنید،لطفا جواب بنده رو به ایمیلم ارسال کنید.
پیشاپیش از راهنمایی های شما متشکرم.


admin گفته:

سلام … خانم موسوی برای اطلاعات بیشتر می توانید فرم پیش ثبت نام کلاس های گویندگی استاد مهران دوستی را در قسمت زیر تکمیل فرمایید :

http://www.mehrandousti.ir/new/?page_id=18


محمد برقعی گفته:

سلام و عرض خسته نباشید مقدور هست ایمیلی خدمتتان ارسال کنم و صدا را ارزیابی کنید؟ با تشکر فراوان .


حسن گفته:

سلام
همه ی کارای شما یه طرف ، “این ده مرد” یه طرف!
عالی بود!
این ده مرد ! او یک قهرمان است ،قهرمان ملی ما



ارسال نظر