۰۳ بهمن ۱۳۸۹
شماره:157
عده‌ای از سالن سینما گریختند!

یک تک درخت، جاده خاکی بی انتها، تک سواری که با دلیجان راه می‌پیماید، کوه‌ها و صخره‌هایی که نگاه تو را به خود می‌خوانند، صدای باد و باران، سوختن چوب‌های خشک، گریه‌ها و خنده‌ها و دیالوگ‌ها؛ دیگر برایم معنا و مفهوم تازه‌ای داشتند. حال دیگر رنج آدمی و انسان‌هایی که می‌خواستند فانوس خیال را بیافرینند در نگاهم چه قدر مقدس و قابل احترام بود.

قطاری وارد ایستگاه می‌شود و عده‌ای از کوپه‌های آن بیرون می‌آیند و عده‌ای هم هراهسناک سالن تاریک سینما را ترک می کنند! در همان سال‌ها هنگام نمایش این فیلم صامت، عده‌ای در فرانسه از سالن سینما گریختند! اما چقدر سادگی و باورپذیری این آدم‌ها زیبا و دلنشین بود و آنها چه خوشبخت بودند که سینما را خالص و بی هیچ پیرایه‌ای تجربه کردند.

آن روزها من، عاشقانه می‌خواستم جای یکی از همان آدم‌های قرن نوزدهم در آن سینمای تاریک باشم، همان آدم‌هایی که با ورود قطار به ایستگاه، به بیرون فرار کردند ولی دوباره به معبد تاریک رویاهایشان هجوم آوردند!

این صحنه در تاریخ سینما چه قدر دلنشین و پرمعناست؛ تجربه لذتی به یادماندنی در تاریخ سینما که فقط همان عده اندک، آن را درک کردند.

یکی از رهاوردهای صنعتی و مدرنیته شدن جهان غرب، اختراع سینما بود. آن روزها جهان در مرحله جدیدی قرار گرفته بود. صنعتی شدن جوامع؛ نیازهای بصری، فرهنگی و هنری خاصی را طلب می‌کرد. متاسفانه در کتاب «تاریخ سینما» تنها تاریخچه تاریخی سینما بیان شد و به چرایی و فلسفه این مهم توجهی صورت نگرفت و این نشان دهنده آن بود که صنعت می‌خواست خود را ارباب اصلی این اختراع جلوه دهد، در حالی که قبل از اختراع صنعتی این هنر، اندیشمندان و هنرمندان بزرگی چون «لئوناردو داوینچی» در مورد پدیده اعجاب انگیزی تحت عنوان «فانوس خیال» اندیشه کرده بودند.

آنها خیال و تفکرات خویش را درباره سینما به رشته تحریر درآوردند اما تصور پدید آمدن و اختراع چنین هنری در آن دوران، جزء خیال‌بافی و رویاهای دور و دراز این هنرمندان به شمار می‌رفت.

در طرح‌های اعجاب انگیز داوینچی از شکل ابتدایی خطوط در حال حرکت می‌توان به این نتیجه رسید که او به احتمال زیاد به راز حیرت‌انگیز چشم انسان‌ها برای دیدن تصاویر متحرک پی برده است. اگر کمی به این سوی جهان یعنی مشرق خیره شویم درک خواهیم کرد که اندیشمندان و شاعران ایرانی نیز به نظم و نثر از «جام جهان بین» یا «جام جم» سخن گفته‌اند که این «جام» در اندیشه آنها خاصیت مشاهده تصاویر گوناگونی از حال و آینده را داشته است.

در تاریخ سینما نیز می‌توان در همین مورد مطالب گوناگونی را خواند اما اگر به تاریخ هنر جهان در ادوار پیش از رنسانس توجه کنیم اطلاعات جامع و دقیق‌تری را در این باره می‌توان به دست آورد.


ارسال نظر